دولت های فرومانده و زوال نهادی

اخیرا به کتاب «1 های 1 و 1 1» برخوردم

این کتاب به تازگی توسط انتشارات «شیرازه کتاب ما» منتشر گردیده است

کتاب تألیف "ناتاشا ازرو" و "اریکا فرانتز" در سال ۲۰۱۳ م. و ترجمه "امیر میرحاج" در سال ۱۴۰۲ ه.ش. است (۱)

"ناتاشا ازرو"/ Natasha M. Ezrow مدرس ارشد (دانشیار) چهل و نه ساله آموزش عالی در دانشگاه اسکس انگلستان است که در آن جا به عنوان مدیر برنامه مطالعات توسعه بین المللی فعالیت می کند و علاوه بر این کتاب تاکنون چهار کتاب دیگر ـ «سیاست دیکتاتوری ها» (۲۰۱۱ م.) و «دیکتاتورها و دیکتاتوری ها» (۲۰۱۱ م.) و «توسعه و دولت در قرن بیست و یکم» (۲۰۱۵ م.) و «سیاست جهانی و بازیگران غیردولتی خشن» (۲۰۱۷ م.) ـ تألیف کرده است

"اریکا فرانتز"/ Erica Frantz دانشیار علوم سیاسی / سیاست تطبیقی در دانشگاه ایالتی مبشیگان (MSU) امریکا است و علاوه بر این کتاب تاکنون هفت کتاب دیگر ـ «سیاست دیکتاتوری ها» (۲۰۱۱ م.) و «دیکتاتورها و دیکتاتوری ها» (۲۰۱۱ م.) و «توسعه و دولت در قرن بیست و یکم» (۲۰۱۵ م.) و «دیکتاتوری ها چگونه کار می کنند» (۲۰۱۸ م.) و «اقتدارگرایی» (۲۰۱۸ م.) و «دموکراسی ها و رژیم های اقتدارگرا» (۲۰۱۹ م.) و «خاستگاه مردان قوی انتخاب شده» (در حال چاپ) ـ تألیف کرده است

"امیر میرحاج" مترجم جوان (۲) و پرکاری است که علاوه بر این کتاب ترجمه شش کتاب دیگر ـ «انقلاب و استبداد»/ استیون لویتسکی (۲۰۲۲ م.) و «تغییرات اقلیمی و آینده بشر»/ بیل گیتس (۲۰۲۱ م.) و «نقشه جدید جهان»/ دانیل یرگین (۲۰۲۱ م.) و «آزادی»/ لیا اوپی (۲۰۲۱ م.) و «تقی ارانی: دانشمندی در برلین»/ یونس جلالی (۲۰۱۹ م.) و «مردم علیه دموکراسی»/ یاشا لونک (۲۰۱۸ م.) ـ را در کارنامه دارد

"مراد ثقفی" بر ترجمه کتاب یادداشتی نوشته است

"مراد ثقفی" دانش آموخته دکتری رشته برق ـ الکترونیک از اکول پلی تکنیک لوزان در سوییس و کارشناسی ارشد رشته علوم سیاسی از مدرسه عالی مطالعات علوم اجتماعی در فرانسه است و تجربه سی سال سردبیری مجله «فصلنامه گفتگو» (۳) را در کارنامه خود دارد و اکنون، مدیرعامل «انجمن دیدبان مدنی یک شهر» (۴) است. به علاوه، او مدیر نشر شیرازه (انتشارات شیرازه کتاب ما) و دبیر چهار مجموعه از نشریات آن ـ «مفاهیم علوم اجتماعی» (مباحث نظری در باب سیاست و فلسفه) و «قدم اول» (مجموعه تصویری در خصوص موضوعات و شخصیت های مهم) و «جامعه و سیاست» (جامعه شناسی ایران) و «فلسفه و اقتصاد سیاسی» (مباحث نظری اقتصادی) ـ است

"ناتاشا ازرو" و "اریکا فرانتز" در اثر ارزشمند خود به بحث «فروماندگی دولت» (۵) و مفهوم/انگاشت «دولت های فرومانده» (۶) می پردازند

ایشان مشکل دولت های فرومانده را یکی از مهم ترین دغدغه های مجامع سیاستگذاری و توسعه ای پس از جنگ سرد و فروماندگی دولت را هنوز یک مفهوم/انگاشت نسبتا جدید و مورد مناقشه در گفتمان حقوقی جهانی می دانند که نخستین بار پس از جنگ سرد مطرح شد

ایشان در اثزشان ارایه درکی عمیق از مفهوم/انگاشت فروماندگی دولت و محدودیت های تحلیل آن و روابط متقابل و پیچیده بین نهادهای دولتی از یک سو و ثبات سیاسی و عملکرد اقتصادی از سوی دیگر را هدف گرفته اند

بنابر پژوهش ایشان، بحث فروماندگی دولت و مقوله یا مفهوم دولت های فرومانده برای نخستین بار در بحبوبه فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی وارد ادبیات علوم سیاسی گشت و به سرعت به عنوان مفهومی قابل اعتنا و مؤثر برای سنجش وضعیت کشورهایی به کار گرفته شد که به علت مواجهه با بی ثباتی فزاینده تهدیدی هم علیه توسعه در درون خود و هم امنیت جهانی به شمار می آمدند و دوره پنج ساله تسلط طالبان بر افغتانستان و حمله یازده سپتامبر بر فراگیری استفاده از این مفهوم شتاب بخشید و در ساده ترین تعریف، دولت فرومانده آن دولت هایی نامیده شدند که در حفظ پیوندهای خود با شهروندانشان با مشکل روبرو بودند و شاخص هایی برای سنجش قدرت دولت ها و میزان فروماندگی ارایه شد اما با این همه و با گذشت دو دهه از توجه علمی مستمر به این مبحث تلاش های وافر برای اجماع بر سر تعریفی از آن و تبیین معیارهایی برای سنجش با مقبولیت عام نتیجه ای نداشت و به نظر می رسد که منتقدان بیش از پیش به غیرقابل اندازه گیری، بی قاعده و مبهم بودن استفاده بلاواسطه از این مفهوم اذعان دارند

ایشان در جستجوی مفهوم میانجی ای که بتواند هم در سنجش وخامت وضعیت فروماندگی دولت به کار آید و هم راهبردهایی را برای خروج از این وضعیت در اختیار بگذارد؛ با اتخاذ رویکرد نهادی به موضوع؛ نهادهای دولتی را به مثابه متغیرهای سیاسی برای سنجش قدرت یا ضعف دولت ها و ارزیابی میزان فروماندگی شان برگزیدند و بر این نظرند که از این طریق هم به جوهره اساسی پژوهش های فروماندگی دولت وفادار مانده اند و هم با محدود کردن دامنه پژوهش بر پایه مفهومی که ملموس تر است؛ بر غنای تحلیلی و تجربی آن افزوده اند

ترجمه کتاب در قطع رقعی با جلد سخت در چهارصد و هشتاد صفحه و با قیمت چهارصد و بیست و پنج هزار تومان منتشر گردیده است

به نظر من، اجتماع دو مؤلف تراز اول و ناشری معتبر و یک دبیر مجموعه باسواد و صاحب نظر و دقیق و مترجمی خبره در مفهومی نسبتا نوپدید و پرنفوذ بر گفتمان های جاری در مطالعات شهری جهان به پیدایش اثری درخور توجه و شایسته مراجعه انجامیده است و بنابراین، «دولت های فرومانده و زوال نهادی» را به تمامی پژوهشگران حوزه علوم اجتماعی و اقتصادی و شهری پیشنهاد می کنم

(۱) ناتاشا ازرو و اریکا فرانتز (۲۰۱۳ م.). دولت های فرومانده و زوال نهادی: درک بی ثباتی و فقر در کشورهای در حال توسعه. ترجمه: امیر میرحاج. تهران. شیرازه کتاب ما. چاپ یکم. ۱۴۰۲.

(۲) زاده ۱۳۷۴ ه.ش.

(۳) «فصلنامه گفتگو» نشریه تأثیرگذار دهه هفتاد ایران است که در سال ۱۳۷۲ ه.ش. توسط رضا ثقفی (برادر همسر امام خمینی و پدر مراد) تأسیس گردید و با نگاه سکولار به علوم انسانی و با انتشار مقالاتی در حوزه های علوم اجتماعی، فلسفه و مسایل نظری نقش اثرگذاری در تبیین نظری مفاهیمی چون جامعه مدنی در ایران ایفا کرد و در سال ۱۴۰۲ ه.ش. با نود و شش شماره و پس از سی سال به کار خود پایان داد

(۴) «انجمن دیدبان مدنی یک شهر» سازمانی مردم نهاد با ماهیت غیرسیاسی و غیرانتفاعی در موضوع اجتماعی است که با هدف اطلاع رسانی در مورد عوامل و شاخص های سازنده زندگی شهری مطلوب و افزایش آگاهی شهروندان در سال ۱۳۹۵ ه.ش. تأسیس گردید

(۵) Failing to State

(۶) Failed States